Η είδηση ότι η Κάρπαθος απέκτησε τον πρώτο της αξονικό τομογράφο γεννά σχεδόν αυτόματα μια απορία: τι γινόταν μέχρι τώρα; Τι έκανε ένας άνθρωπος που ζει μόνιμα στο νησί όταν ο γιατρός τού έλεγε ότι χρειάζεται αξονική; Η απάντηση είναι πολύ διαφορετική από εκείνη που θα έδινε κάποιος που ζει στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη ή σε μια άλλη μεγάλη πόλη. Έπρεπε, κατά κανόνα, να φύγει.
Ο πρώτος αξονικός τομογράφος του Γενικού Νοσοκομείου Καρπάθου εγκαινιάστηκε στις 5 Οκτωβρίου. Η εγκατάστασή του είχε προηγηθεί και, σύμφωνα με τη διοίκηση, η εκπαίδευση του τεχνικού προσωπικού είχε ολοκληρωθεί τον Ιούλιο, ενώ μέχρι τον Οκτώβριο ο εξοπλισμός είχε αξιοποιηθεί στο πλαίσιο πιλοτικής εφαρμογής και της διασύνδεσής του με τα ηλεκτρονικά συστήματα του νοσοκομείου.
Μέχρι τότε οι ασθενείς της Καρπάθου που χρειάζονταν αξονική τομογραφία παραπέμπονταν κυρίως στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου «Ανδρέας Παπανδρέου» και, ανάλογα με τη σοβαρότητα του περιστατικού και τις δυνατότητες μετακίνησης, σε νοσοκομεία του Ηρακλείου ή της Αθήνας, σύμφωνα με όσα αναφέρει η διοίκηση του Γενικού Νοσοκομείου Καρπάθου σε ερώτησή μας.
Για κάποιον που έχει ένα διαγνωστικό κέντρο λίγα χιλιόμετρα μακριά του, η αξονική είναι μια εξέταση που πρέπει απλά να προγραμματιστεί. Για κάποιον που ζει στην Κάρπαθο -μέχρι πρόσφατα- αυτή η πολύ συνηθισμένη ιατρική οδηγία αποκτούσε διαφορετικό βάρος γιατί σημαίνει ότι μαζί πρέπει να προγραμματιστεί και ένα ταξίδι: να βρεθεί πτήση ή πλοίο, ενδεχομένως διαμονή, να υπολογιστούν τα έξοδα, να εξασφαλιστεί άδεια από τη δουλειά και, αν ο ασθενής δεν μπορούσε να μετακινηθεί μόνος, να οργανωθεί και η ζωή ενός δεύτερου ανθρώπου που θα τον συνόδευε.
Όταν η έλλειψη μιας εξέτασης μπορεί να οδηγήσει σε διακομιδή
Όπως είναι αναμενόμενο, σε προγραμματισμένα περιστατικά, η απουσία αξονικού τομογράφου σήμαινε κυρίως μεγαλύτερη ταλαιπωρία, χρόνο και οικονομικό κόστος. Στα επείγοντα όμως, το πρόβλημα ήταν διαφορετικό. Ένας άνθρωπος που φτάνει στα επείγοντα έπειτα από τροχαίο ή πτώση έχοντας χτυπήσει στο κεφάλι αφορά διαφορετική διαχείριση προκειμένου να μην κινδυνεύσει η ζωή του «στα τυφλά».
Η διοίκηση του νοσοκομείου αναφέρει ότι η έλλειψη αξονικού αποτελούσε βασικό λόγο για προληπτικές αεροδιακομιδές. Η πρακτική διαφορά, πάντως, είναι σαφής: η ύπαρξη του αξονικού δίνει πλέον στους γιατρούς τη δυνατότητα να γνωρίζουν περισσότερα πριν αποφασίσουν εάν ένας ασθενής πρέπει να μεταφερθεί.
Για να λειτουργεί ο αξονικός σε σταθερή βάση, το νοσοκομείο έχει επιλέξει ένα μικτό μοντέλο, που συνδυάζει φυσική παρουσία και γνωμάτευση από απόσταση. Οι εξετάσεις θα μπορούν να αξιολογούνται ψηφιακά, με τα επείγοντα περιστατικά να γνωματεύονται μέσα σε δύο ώρες και τα τακτικά μέσα σε 24. Παράλληλα, προβλέπεται τακτική παρουσία ακτινοδιαγνώστη στο νησί, αλλά και εξειδικευμένης ομάδας για την εκπαίδευση του προσωπικού και τον ποιοτικό έλεγχο των εξετάσεων. Το Ακτινολογικό Τμήμα διαθέτει σήμερα δύο βοηθούς χειριστές και έχει ενισχυθεί προσωρινά με ακόμη ένα άτομο, ενώ ήδη υπάρχει συνεργασία για υπερηχογραφήματα και εξ αποστάσεως γνωμάτευση ακτινογραφιών.
Η υγεία στα νησιά εξακολουθεί να έχει διαδρομή
Στην περιοχή ευθύνης του νοσοκομείου ανήκει και η Κάσος και, σύμφωνα με τη διοίκηση, οι κάτοικοί της θα μπορούν να πραγματοποιούν εκεί τις αξονικές τους εξετάσεις. Για έναν κάτοικο της Κάσου αυτό εξακολουθεί να σημαίνει μετακίνηση όμως η διαφορά είναι ότι το ταξίδι μπορεί να τελειώνει στην Κάρπαθο αντί να συνεχίζεται μέχρι τη Ρόδο, την Κρήτη ή την Αθήνα.
Ο νέος αξονικός, βέβαια, δεν καταργεί την ανάγκη μετακίνησης για κάθε ιατρική υπηρεσία. Η Κάρπαθος εξακολουθεί να μην διαθέτει μαγνητικό τομογράφο, ενώ εξειδικευμένες επεμβατικές καρδιολογικές εξετάσεις, όπως η στεφανιογραφία ή απαιτούν μετάβαση εκτός νησιού.
Υπάρχει όμως μία ακόμη απάντηση της διοίκησης που δείχνει με ακόμη πιο καθαρό τρόπο πόσο βαθιά μπορεί να επηρεάσει η απόσταση τη ζωή ενός ασθενούς. Σήμερα δεν λειτουργεί Μονάδα Τεχνητού Νεφρού στην Κάρπαθο. Οι άνθρωποι που χρειάζονται τακτική αιμοκάθαρση, σύμφωνα με το νοσοκομείο, αναγκάζονται να εγκατασταθούν εκτός νησιού προκειμένου να έχουν πρόσβαση στη θεραπεία τους. Στο Γενικό Νοσοκομείο βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή Μονάδας Τεχνητού Νεφρού πέντε θέσεων, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του 2027.
Σε αυτή την περίπτωση η απόσταση δεν σημαίνει πλέον ένα εισιτήριο για μια εξέταση. Μπορεί να σημαίνει ότι ένας άνθρωπος πρέπει να φύγει από τον τόπο όπου ζει, επειδή η θεραπεία που χρειάζεται δεν μπορεί να ενταχθεί στην καθημερινότητά του εκεί.
Δεν χρειάζεται να ζει κανείς στην Κάρπαθο για να καταλάβει τη σημασία αυτής της συζήτησης. Αρκεί να σκεφτεί πόσα πράγματα γύρω από την υγεία του θεωρεί δεδομένα επειδή βρίσκονται σχετικά κοντά: μια εξέταση, έναν ειδικό γιατρό, ένα νοσοκομείο στο οποίο μπορεί να φτάσει χωρίς να κοιτάξει πρώτα τα δρομολόγια.
Για τους κατοίκους των νησιών αυτή η γεωγραφία δεν εμφανίζεται μόνο όταν υπάρχει ένα μεγάλο επείγον περιστατικό αλλά μπαίνει στον προγραμματισμό μιας εξέτασης, στο κόστος της, στον χρόνο που απαιτεί, στην ανάγκη για συνοδό και μερικές φορές ακόμη και στην απόφαση για το πού μπορεί κάποιος να συνεχίσει να ζει.
Για την ιστορία, ο πρώτος αξονικός της Καρπάθου δεν εξαφανίζει αυτή την πραγματικότητα όμως αφαιρεί ένα από τα ταξίδια που μέχρι σήμερα θεωρούνταν αναπόφευκτα.
Το Savoir Ville ευχαριστεί τη διοίκηση του Γενικού Νοσοκομείου Καρπάθου για τις πληροφορίες και τις διευκρινίσεις που παρείχε για τις ανάγκες του άρθρου.
Συντάκτης: Georgia Kotsiopoulou
Πηγή: Savoir Ville
