Μια νέα ψηφιακή περιήγηση αναδεικνύει την τέχνη, την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά του νησιού
Ο Δήμος Ηρωικής Νήσου Κάσου παρουσιάζει στο κοινό τη νέα ψηφιακή περιήγηση «Τα Βοτσαλωτά της Κάσου», μια σύγχρονη ψηφιακή πλατφόρμα που συγκεντρώνει και αναδεικνύει την καταγεγραμμένη κληρονομιά των παραδοσιακών βοτσαλωτών του νησιού.
Η πλατφόρμα είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση www.kasos-votsalota.gr και απευθύνεται σε κατοίκους και επισκέπτες της Κάσου, αλλά και σε όλους όσοι ενδιαφέρονται να γνωρίσουν τον ιδιαίτερο πολιτιστικό πλούτο του νησιού.
Τα βοτσαλωτά αποτελούν χαρακτηριστική έκφραση λαϊκής τέχνης, άρρηκτα συνδεδεμένη με την κοινωνική και πολιτιστική ιστορία της Κάσου. Τα σχέδια, τα μοτίβα και οι συμβολισμοί τους αποτυπώνουν στοιχεία της ζωής και της αισθητικής των Κασιωτών, με την παράδοση να εκτείνεται από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Περισσότερα από 160 βοτσαλωτά έχουν μέχρι σήμερα εντοπιστεί και καταγραφεί στο νησί.
Από την καταγραφή στη δημιουργία ενός ψηφιακού αρχείου
Η δημιουργία της ψηφιακής περιήγησης αποτελεί συνέχεια μιας συστηματικής προσπάθειας καταγραφής και τεκμηρίωσης των βοτσαλωτών της Κάσου, η οποία ξεκίνησε το 2022, με πρωτοβουλία του Δήμου Ηρωικής Νήσου Κάσου.
Σε συνεργασία με την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου του Υπουργείου Πολιτισμού και με τη συμβολή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, πραγματοποιήθηκε ο εντοπισμός, η χαρτογράφηση, η αυτοψία και η φωτογραφική τεκμηρίωση μέρους των βοτσαλωτών. Σημαντική ήταν η συμβολή των κατοίκων, οι οποίοι συνέβαλαν στον εντοπισμό των βοτσαλωτών και στην πρόσβαση σε ιδιωτικούς χώρους όπου αυτά διατηρούνται.
Η καταγραφή της περιόδου 2022-2024 εμπλουτίστηκε με υλικό από προσωπικά αρχεία κατοίκων και ερευνητών που έχουν ασχοληθεί με την τέχνη του βοτσαλωτού. Παράλληλα, η προσπάθεια εντάχθηκε στη διαδικασία αναγνώρισης της τέχνης του βοτσαλωτού ως στοιχείου της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με την υποβολή της στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας.
Η συγκέντρωση αυτού του υλικού σε ένα ενιαίο ψηφιακό αρχείο αποτελεί ένα ακόμη βήμα για να παραμείνουν ορατά και προσβάσιμα στο μέλλον στοιχεία μιας παράδοσης που είναι άρρηκτα δεμένη με την καθημερινότητα και την ιστορία του τόπου. Γιατί κάθε βοτσαλωτό δεν είναι μόνο ένα έργο λαϊκής τέχνης, είναι ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας της Κάσου.
Η Κάσος στον ψηφιακό χάρτη των βοτσαλωτών
Μέσα από τον διαδραστικό χάρτη, οι χρήστες μπορούν να εντοπίσουν τα καταγεγραμμένα βοτσαλωτά, να γνωρίσουν τα σχέδια και τους συμβολισμούς τους, να αναζητήσουν πληροφορίες και να δουν φωτογραφικό υλικό. Σε επιλεγμένα σημεία προσφέρεται και δυνατότητα 360° εικονικής περιήγησης, που συνδέει το ψηφιακό αρχείο με το φυσικό χώρο στον οποίο τα βοτσαλωτά εξακολουθούν να αποτελούν μέρος του οικιστικού και κοινωνικού τοπίου του νησιού.
Παράλληλα, ο Δήμος Ηρωικής Νήσου Κάσου προχώρησε στην παραγωγή ενός ηχητικού ντοκιμαντέρ, το οποίο αποτελεί μέρος της ψηφιακής πλατφόρμας. Σε συνεργασία με το SPOOVIO και την Έλλη Ξυπολιτάκη, το ντοκιμαντέρ καταγράφει την ιστορία και τη σημασία των βοτσαλωτών μέσα από συνεντεύξεις με ανθρώπους της Κάσου και ερευνητές, διατηρώντας ζωντανή τη σχέση της παράδοσης με την τοπική κοινωνία.
Ταυτόχρονα, η πλατφόρμα αποτελεί ένα ανοιχτό αρχείο που μπορεί να εμπλουτίζεται. Κάτοικοι και ερευνητές που γνωρίζουν βοτσαλωτά τα οποία δεν έχουν ακόμη καταγραφεί μπορούν να επικοινωνούν με τον Δήμο και να συμβάλλουν στη συνέχιση της προσπάθειας.
Η συγκέντρωση του υλικού σε ένα κοινό ψηφιακό σημείο δημιουργεί, παράλληλα, μια σημαντική δυνατότητα για την εκπαίδευση, την έρευνα και τη μεταφορά της γνώσης στις επόμενες γενιές. Μαθητές και εκπαιδευτικοί, ερευνητές και άνθρωποι που μελετούν την τέχνη του βοτσαλωτού μπορούν πλέον να έχουν πρόσβαση σε ένα πλούσιο και οργανωμένο υλικό, γνωρίζοντας καλύτερα μια παράδοση που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας της Κάσου.
Η δράση «Τα Βοτσαλωτά της Κάσου» υλοποιήθηκε από τον Δήμο Ηρωικής Νήσου Κάσου κατά τα έτη 2025-2026, με την αιγίδα και επιχορήγηση του Υπουργείου Πολιτισμού και σε συνεργασία με τον οργανισμό COMM’ON, που δραστηριοποιείται στην έρευνα, την τεκμηρίωση και τη συμμετοχική ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ψηφιακή πλατφόρμα αξιοποιεί το υλικό της προηγούμενης καταγραφής και αποτελεί το επόμενο βήμα μιας πολυετούς προσπάθειας για τη διάσωση, την τεκμηρίωση και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κάσου.
Ο Δήμος Ηρωικής Νήσου Κάσου καλεί κατοίκους και επισκέπτες να γνωρίσουν την τέχνη του βοτσαλωτού και να περιηγηθούν στην ψηφιακή πλατφόρμα: www.kasos-votsalota.gr
Ο Δήμαρχος της Ηρωικής νήσου Κάσου Μιχάλης Ερωτόκριτος ικανοποιημένος από τη εξέλιξη αυτή ανέφερε ότι « Η τέχνη του βοτσαλωτού είναι μια παράδοση που αξίζει να γνωρίσουμε να μελετήσουμε και να μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές. Σημειώνω ακόμα ότι είναι πρόσφατη η έκδοση του σχετικού λευκώματος του Ηλία Μαστροπαύλου με τίτλο «Τα Βοτσαλωτά της Κάσου». Ο Ηλίας ήταν και ο πρωτεργάτης της εν λόγω δράσης που εντάσσεται στην καταγραφή και την διάσωση των βοτσαλωτών του νησιού.
Μια έκδοση που έχει εξαντληθεί και σύντομα θα επανεκδοθεί ανανεωμένη.
Τέλος θα ήθελα να τονίσω ότι το ψηφιακό αυτό αρχείο θα μπορούσε να αποτελέσει έναν συντελεστή της εναλλακτικής και ήπιας τουριστικής ανάπτυξης του νησιού μας ».
